ေပါက္ကြဲလုနီး အေျခအေန ေရာက္လာ သည့္ တ႐ုတ္ – အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရး

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အၾကား ဆက္ဆံေရး သည္ ၿပီးခဲ့ေသာ လအနည္းငယ္ အတြင္း COVID-19 ကပ္ေရာဂါျဖစ္ပြားျခင္း အပါအဝင္ အျခားေသာအေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာ တို႔ေၾကာင့္ ျပန္လည္ ဆိုး႐ြားလာ ခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ နည္းလမ္းမ်ားစြာ လုပ္ကိုင္ႏိုင္သည္မ်ားရွိၿပီး ဆက္ဆံေရးအားလုံးကို ျဖတ္ေတာက္ပစ္ႏိုင္သည္ဟု ေမလ ၁၅ ရက္ေန႔က ‘FOX’ သတင္းဌာနႏွင့္ျပဳလုပ္ေသာ ေတြ႕ဆုံေမး ျမန္းခန္းတခု တြင္ သမၼတေဒၚနယ္ထရန႔္က ေျပာသည္။ တ႐ုတ္ သမၼတရွီက်င့္ဖ်င္ႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာဆက္ ဆံေရးရွိေနေသာ္လည္း လက္ရွိအခ်ိန္ တြင္ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုလိုသည့္ ဆႏၵမရွိဟု ထရန႔္က သတင္း ေထာက္မ်ား၏ေမးျမန္းမႈကို ျပန္လည္ေျဖၾကား ခဲ့သည္ ။

ပုံမွန္အားျဖင့္ ေႏြးေထြးမႈသိပ္မရွိေသာ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးသည္ COVID-19 ကူးစက္ျပန႔္ပြားမႈေၾကာင့္ ေပါက္ကြဲ လုနီးပါးအေျခအေနသို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံေရးအကဲခတ္မ်ားက အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ တို႔သည္ ကုန္သြယ္ေရး၊ တ႐ုတ္(တိုင္ေပ) ႏွင့္ ေဟာင္ေကာင္အေရး၊ နည္းပညာက႑၊ COVID-19 ကပ္ေရာဂါ တို႔ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး အဓိက အျငင္းပြားေနၾကသည္။ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ေနၾက သည္။

ႏွစ္ႏိုင္ငံ တို ႔သည္ ပထမအဆင့္ ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို ယခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလက လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ သည္။ သမၼတေဒၚနယ္ထရန႔္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္ဆက္ဆံေရးအေကာင္းဆုံး အေန အထားေရာက္လာၿပီဟု ေျပာ ၾကားခဲ့ သည္ ။ အဆိုပါ စာခ်ဳပ္ ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရာတြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဘက္မွ အေမရိကန္၏စိုက္ ပ်ိဳးေရးေမြးျမဴေရးထြက္ကုန္မ်ား တင္သြင္းမႈ အေပၚ ကန႔္သတ္ခ်က္မ်ားကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးရမည္ျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ဘ႑ာေရး က႑ ကိုလည္း ဖြင့္လွစ္ေပးၿပီး ဉာဏပစၥည္း မူပိုင္ခြင့္ကာကြယ္ေရးလမ္းၫႊန္ခ်က္ တရပ္ကိုလည္း ထုတ္ျပန္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံသေဘာတူစာခ်ဳပ္၏ အဓိကဆိုလိုခ်က္ မွာ တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံအေနႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုထံမွ ကုန္ပစၥည္းႏွင့္ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို ပိုမိုဝယ္ယူမည္ဆို ေသာအခ်က္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ COVID-19 ကပ္ေရာဂါကူးစက္ျပန႔္ပြားေန သည့္ ယခုလို အခ်ိန္တြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေနႏွင့္ အဆိုပါ ကတိကိုတည္ႏိုင္ပါမလားဆိုေသာ ေမးခြန္းမ်ားေပၚထြက္လာသည္။

ေပါက္ကြဲလုနီး အေျခအေန ေရာက္လာ သည့္ တ႐ုတ္ – အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရး

တ႐ုတ္(တိုင္ေပ)ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္-တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရးသည္ ယခုႏွစ္ေမလအတြင္း ပိုဆိုးလာသည္။ တ႐ုတ္(တိုင္ေပ)သည္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအေနႏွင့္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO)၏ အစည္းအေဝးကို တက္ခြင့္ ရသင့္၊ မရသင့္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္အၾကား အျငင္းပြားေနၾကသည္။ ထိုင္ဝမ္သမၼတအျဖစ္ ဒုတိယ သက္တမ္းအတြက္ ဆိုင္းအင္ဝမ္ျပန္လည္ အေ႐ြးခံရသည္။ ယင္းကို အေမရိက န္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုက ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳစကား ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယင္းအခ်က္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအား အႀကီးအက်ယ္ ေဒါသထြက္ေစခဲ့သည္။ အေမရိကန္၏လုပ္ေဆာင္မႈ သည္ မွားယြင္းၿပီး အႏၲရာယ္ရွိသည့္အတြက္ ႏိုင္ငံ၏အခ်ဳပ္အျခာကိုကာကြယ္ရန္ စစ္ဘက္အေနႏွင့္ လိုအပ္တာမွန္သမွ်လုပ္သြားမည္ဟု တ႐ုတ္ ကာကြယ္ေရးဌာနက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ယခု ေမလဆန္း က မိုက္ပြန္ပီယို သည္ ေဟာင္ေကာင္ ၏ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး အစီရင္ ခံစာတေစာင္ ထုတ္ျပန္မည့္ကိစၥကို ေ႐ႊ႕ဆိုင္းခဲ့သည္။ ယင္းအစီရင္ခံစာသည္ ေဟာင္ေကာင္ကို ဘ႑ာေရး အခ်က္အခ်ာေနရာ အျဖစ္ ခိုင္ၿမဲေစဖို႔ အေမရိကန္အေနႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး အထူးအခြင့္အေရးမ်ားေပးရန္ ရည္႐ြယ္သည္ဟုဆိုသည္။ ယခုအခါ ေဟာင္ေကာင္တြင္ တ႐ုတ္အစိုးရဆန႔္က်င္ေရးဆႏၵျပပြဲမ်ား ျပန္လည္ ျဖစ္ပြားေန သည္ ။ ယင္းဆႏၵျပပြဲမ်ား ကို ေနာက္ကြယ္မွႀကိဳးကိုင္သူသည္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုျဖစ္ေၾကာင္း တ႐ုတ္အစိုးရက အႀကိမ္ႀကိမ္ စြပ္စြဲခဲ့ သည္။

သမၼတထရန႔္ အစိုးရသ ည္ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွ စ္အတြင္း တ႐ုတ္နည္းပညာကုမၸဏီမ်ားအေပၚ အေရးယူပိတ္ဆို႔ မႈမ်ား ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ အဓိကအားျဖင့္ တ႐ုတ္နည္းပညာကုမၸဏီႀကီးဟြာေဝးကို အမည္ပ်က္စာရင္းတင္ သြင္းခဲ့ သည့္ အျပင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ လုံၿခဳံေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္သူအျဖစ္လည္း သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ခ်စ္(ပ္)ျပား ထုတ္လုပ္ေသာ ကုမၸဏီမ်ားအေနႏွင့္ ဟြာေဝးႏွင့္အျခားတ႐ုတ္နည္းပညာ ကုမၸဏီမ်ား အား ကုန္ပစၥည္းမ်ား မေရာင္းခ်မီ အေမရိကန္အစိုးရထံ မွ ခြင့္ျပဳမိန႔္ယူ ရမည္ ဟု အေမရိက န္ ကုန္သြယ္ေရးဌာနက ထုတ္ျပန္ထားသည္။

ယင္းထုတ္ျပန္ခ်က္အေပၚ တ႐ုတ္ကုန္သြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာနက တ႐ုတ္ကုမၸဏီ မ်ား ၏ အက်ိဳးစီးပြားႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ လိုအပ္တာမွန္သမွ် လုပ္ေဆာင္သြားမည္ဟု ေၾကညာသည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၏လုပ္ေဆာင္ခ်က္ သည္ ကမာၻ႔နည္း ပညာ လုပ္ငန္း ကို အလြန္တရာ ထိခိုက္နစ္နာေစေၾကာင္း ဟြာေဝးကုမၸဏီက သတိေပးသည္။

ႏွစ္ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရးကို ပိုမိုဆိုး႐ြားေစသည္ ကေတာ့ COVID-19 ကပ္ေရာဂါျဖစ္သည္။ ယင္းဗိုင္းရပ္စ္ကို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ဓာတ္ခြဲခန္းတြင္ဖန္တီးသည္ဟု သမၼတထရန႔္က အျပစ္တင္သည္။ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္သည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွ စတင္ျဖစ္ပြား လာျခင္းျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေနႏွင့္ ကူးစက္မႈႏွင့္ စတင္ျဖစ္ပြားသည့္ရင္းျမစ္ကို ရပ္တန႔္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္သင့္သည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ တာဝန္ယူ၊ တာဝန္ခံမႈရွိသင့္သည္ဟု ေဒၚနယ္ထရန ႔္၏ ရီပတ္ဘလီကန္အမတ္အခ်ိဳ႕က ေျပာသည္။

ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) သည္ တ႐ုတ္အစိုးရဘက္ကိုသာလိုက္ၿပီး ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈကို ကိုင္တြယ္ေနသည္ဟု သမၼတထရန႔္က စြပ္စြဲသည္။ WHO သည္ COVID-19 တုံ႔ျပန္မႈကို ကပ်က္ကေခ်ာ္ လုပ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသည္ WHO မွ ႏုတ္ထြက္မည္ဟုလည္း သမၼတထရန႔္က ၿခိမ္းေျခာက္ ေျပာၾကားသည္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သည္ အျခားႏိုင္ငံမ်ား ထက္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈ၊ ကူးစက္ခံရမႈႏႈန္း ပိုမ်ားလ်က္ရွိသည္။ အဆိုပါအေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ဖိအားမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ သမၼတထရန႔္ သည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္ WHO အေပၚ အျပစ္ပုံခ်ရန္ ႀကိဳးစားေနသည္။ သမၼတသည္ WHO အား ရန္ပုံေငြ ေထာက္ပံ့မႈရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။ WHO ႏွင့္ ယင္းအဖြဲ႕အႀကီးအကဲ တက္ဒေရာ့စ္ တို႔ သည္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အေပၚ တုံ႔ျပန္ရာတြင္ မၾကာခဏဆိုသလို အလြဲအမွားမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ယင္းက ကမာၻႀကီးကို ဆုံးရႈံးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေစေၾကာင္း၊ WHO ၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ႏွင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား တိုးတက္မႈ ရွိ၊ မရွိကို ရက္ေပါင္း ၃ဝ အတြင္း ေစာင့္ၾကည့္သြားမည္ဟုလည္း သမၼတထရန႔္က ေျပာသည္။

တ႐ုတ္အစိုး ရ တာဝန္ ရွိသူမ်ားႏွင့္ WHO တာဝန္ရွိသူမ်ားက သမၼတထရန႔္၏စြပ္စြဲအျပစ္တင္မႈမ်ားကို ျငင္းပယ္ခဲ့ၾကသည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ေက်ာက္လီက်န္းက အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသည္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕အား ရာဇသံထုတ္မည့္အစား ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကို အႏိုင္ယူ ေခ်မႈန္းရန္ တ႐ုတ္အစိုးရႏွင့္ လက္တြဲလုပ္ေဆာင္သင့္သည္ဟု ေျပာသည္။

”ကပ္ေရာဂါကို တိုက္ဖ်က္ရာမွာ အခ်က္အလက္မွန္မ်ားကို ပုံဖ်က္ၿပီး အျခားသူမ်ားအေပၚ အျပစ္တင္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕လုပ္ရပ္မ်ားကို ႏိုင္ငံတကာ အသိုက္းအဝန္းက သေဘာမတူဘူး။ ဒါဟာ ကပ္ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မႈကို ထိခိုက္ေစတယ္”ဟု ေက်ာက္လီက်န္းက ေျပာသည္။

ေမလ ၂ဝ ရက္ေန႔ တြင္ အိမ္ျဖဴေတာ္က တ႐ုတ္ျပည္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး စာမ်က္ႏွာ ၂ဝ ပါ အစီရင္ခံစာ တရပ္ ထုတ္ျပန္သည္။ ယင္းအစီရင္ခံစာတြင္ တ႐ုတ္အစိုးရ၏ စီးပြားေရးမူဝါဒမ်ား စစ္ေရးတည္ေဆာက္မႈ၊ သတင္းမွားျဖန႔္ခ်ိမႈႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားကို က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ေဝဖန္တိုက္ခိုက္ထားသည္။

လက္ရွိ ကပ္ေရာဂါအႏၲရာယ္မ်ားနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မီဒီယာရဲ႕စူးစိုက္မႈမွာ တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက မွားမွားယြင္းယြင္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ အဓိကအခ်က္ေပ်ာက္ဆုံးေနတယ္”ဟု အိမ္ျဖဴေတာ္အစီရင္ခံစာ မထုတ္ျပန္မီ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးမိုက္ပြန္ပီယိုက ေျပာၾကားသည္။

”တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ၁၉၄၉ ခုႏွစ္က စၿပီး ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရ၊ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္တဲ့ အစိုးရတဖြဲ႕က အုပ္စိုးခဲ့တယ္။ ကုန္သြယ္မႈ၊ သိပၸံဆိုင္ရာ အျပန္အလွန္ ဖလွယ္မႈမ်ား၊ သံတမန္ေရးအရ လက္ကမ္းႀကိဳဆိုမႈ၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ အျဖစ္ ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕တြင္ အဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္ခြင့္ေပးမႈတို႔မွတဆင့္ တ႐ုတ္အစိုးရဟာ ကြၽႏ္ုပ္တို႔ နည္းတူ ျဖစ္လာမယ္ဆိုၿပီး ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့တယ္။ ဒါေတြ ျဖစ္မလာ ခဲ့ဘူး။ လြတ္လပ္တဲ့ႏိုင္ငံေတြအေပၚ တ႐ုတ္အစိုးရရဲ႕ အေတြးအေခၚအရ၊ ႏိုင္ငံေရးအရ ရန္လိုမႈအတိုင္းအတာကို ကြၽႏ္ုပ္တို႔ အႀကီးအက်ယ္ေလွ်ာ့တြက္ခဲ့မိတယ္။ ကမာၻႀကီးအေနနဲ႔ ဒီအခ်က္ကို ယခုအခါသတိျပဳလာၾကပါ ၿပီ”ဟု မိုက္ပြန္ပီယိုက ေျပာသည္။

ေမ ၂၁ တြင္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားဝန္ႀကီးဌာနက တ႐ုတ္(တိုင္ေပ)သို႔ ေခတ္မီေတာ္ပီဒိုလက္နက္မ်ား ေရာင္းခ် ေရးကိစၥ သေဘာတူေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။ ယင္းလုပ္ရပ္က တ႐ုတ္ အစိုးရအား ေဒါသထြက္ေစမည္မွာ ေသခ်ာသည္။ တ႐ုတ္အစိုးရက တ႐ုတ္(တိုင္ေပ)ကို တ႐ုတ္ျပည္မႀကီး၏ ျပည္နယ္တခုအျဖစ္ သေဘာထား သည္။ ဧရာမေတာ္ပီဒိုႀကီးမ်ား၊ အပိုပစၥည္းမ်ား၊ အေထာက္အကူႏွင့္ စမ္းသပ္ေရးကိရိယာတို႔ကို အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ၁၈ဝ ျဖင့္ ေရာင္းခ်မည္ျဖစ္သည္။

သမၼတထရန႔္သည္ တ႐ုတ္ျပည္ကို အဆက္မျပတ္ဖိအားေပးေနသည္။ တဖက္တြင္ ထရန႔္က တ႐ုတ္သမၼတရွီက်င့္ဖ်င္ႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ ဆက္ဆံေရးေကာင္းေၾကာင္း ေျပာသည္။ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈရပ္ဆိုင္းရန္ အားထည့္မလုပ္ေဆာင္ဟုဆိုကာ တ႐ုတ္ျပည္ကို အႀကိမ္ႀကိမ္ျပစ္တင္သည္။ ဆန႔္က်င္ဘက္အားျဖင့္ တ႐ုတ္အစိုးရႏွင့္ ဒုတိယအဆင့္ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီခ်က္ခ်ဳပ္ဆိုခ်င္ေၾကာင္း လည္း သမၼတထရန႔္က ေျပာသည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတို႔သည္ သမၼတနစ္ဆင္အစိုးရလက္ထက္တြင္ သံတမန္ဆက္ဆံေရး ထူေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ ဒီခ်ဥ္းကပ္မႈက ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း ၄ဝ ေက်ာ္အၾကာမွာ တ႐ုတ္ျပည္တြင္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ အတိုင္းအတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ ေဘာင္ခတ္မႈကို ေလ်ာ့ေပါ့ တြက္ခ်က္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ထင္ရွားပါတယ္”ဟု အိမ္ျဖဴေတာ္အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပသည္။

”ႏွစ္ေပါင္း ၂ဝ ေက်ာ္အတြင္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြ ေႏွးေကြးသြားတယ္။ ရပ္တန႔္သြားတယ္။ ဒါမွ မဟုတ္ေနေၾကာင္း ျပန္လွည့္သြားတယ္”ဟု အစီရင္ခံစာက ဆက္လက္ေဖာ္ျပသည္။

သံတမန္ေရးအရ သိမ္သိမ္ေမြ႕ေမြ႕ ဖိအားေပးမႈ အလုပ္မျဖစ္ေသာအခါ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသည္ တ႐ုတ္ျပည္အေပၚ လူသိရွင္ၾကား ဖိအားေပးမႈတိုးလုပ္လာမည္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔ ေနာက္ပိတ္ဆုံးအာဏာၿပိဳင္ဆိုင္မႈကို ကမာၻ႔က်န္းမာ ေရးအဖြဲ႕(WHO)၏ COVID-19 ကပ္ေရာဂါကိုင္ တြယ္မႈကိစၥတြင္ ေတြ႕ျမင္ရသည္။ ေမလ ဒုတိယပတ္အတြင္း က်င္းပခဲ့သည့္ WHO ႏွစ္ပတ္လည္အစည္း အေဝးတြင္ တ႐ုတ္သမၼတရွီက်င့္ဖ်င္က ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕အား ေငြေၾကးႏွင့္ အကူအညီပိုေပးမည္ဟု ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။ တခ်ိန္တည္းတြင္ သမၼတထရန႔္က WHO သည္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ျဖစ္ပြားမႈကို တ႐ုတ္ ျပည္ႏွင့္ပူးေပါင္းၿပီး ဖုံးကြယ္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသည္ WHO သို႔ ရန္ပုံေငြထည့္ဝင္မႈ အၿမဲ တမ္းရပ္ဆိုင္းသြားမည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့သည္။

တ႐ုတ္ျပည္ သည္ စစ္ေရးတည္ေဆာက္မႈလုပ္ေနသည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ အေနာက္အုပ္စုႏိုင္ငံမ်ား အေပၚ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈလုပ္ေနသည္။ အျမတ္ႀကီးစားေခါင္းပုံျဖတ္ စီးပြားေရးအေလ့အထမ်ား အဆုံး သတ္ရန္ ကတိျပဳေသာ္လည္း တ႐ုတ္အစိုးရသည္ ယင္းကတိမ်ားကို ခ်ိဳးဖ်က္ခဲ့သည္။ သမၼတအိုဘားမား အစိုးရလက္ထက္ႏွင့္ ထရန႔္အစိုးရ၏ ပထမႏွစ္ႏွစ္အတြင္း တ႐ုတ္ျပည္သည္ စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္အတြက္ ကုန္သြယ္မႈလွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ားခိုးယူရန္ အစိုးရက ဦးေဆာင္ဦး႐ြက္ျပဳေသာ ဆိုက္ဘာတိုက္ခိုက္မႈမ်ား ရပ္ဆိုင္းမည္ဟု ကတိျပဳခဲ့ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ တ႐ုတ္ျပည္သည္ စီးပြားေရးသတင္းအခ်က္အလက္ ခိုးယူရန္ႏွင့္ ဉာဏနည္းပညာမူပိုင္ခြင့္ကို ပစ္မွတ္ထားရန္ ကြန္ပ်ဴတာမ်ားကို ထိုးေဖာက္ဝင္ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ အျခားႏိုင္ငံေပါင္းတဒါဇင္က အစီရင္ခံခဲ့ၾကသည္။

”၁၉၈ဝ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ား ကစၿပီး တ႐ုတ္အစိုးရဟာ ဉာဏပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္ကာကြယ္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ိဳးစုံကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကမာၻ႔ပစၥည္းအတုမ်ားရဲ႕ ၆၃ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ဟာ တ႐ုတ္ျပည္ မွာ အစျပဳတယ္ ။ ဒါဟာ ကမာၻ႔တဝန္း တရားဝင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ေဒၚလာဘီလီယံ ရာေပါင္းမ်ားစြာ ထိခိုက္နစ္နာခဲ့ရတယ္”ဟု အိမ္ျဖဴေတာ္က ၎၏အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ သည္ ။

ရွီက်င့္ဖ်င္အစိုးရလက္ေအာက္ တြင္ တ႐ုတ္ အစိုးရ အရာရွိမ်ား သည္ ႏိုင္ငံေရးအတိုက္အခံမ်ားကို သန႔္စင္ဖယ္ရွားပစ္ခဲ့သည္။ ဘေလာ့ဂါမ်ား၊ တက္ႂကြ လႈပ္ရွားသူမ်ားႏွင့္ ေရွ႕ေနမ်ားကို မတရားသျဖင့္ တရား စြဲခဲ့သည္။ မီဒီယာမ်ားကို သာမက တကၠသိုလ္မ်ား၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ဆင္ဆာလုပ္ရန္ တင္းက်ပ္ေသာထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံသားမ်ားႏွင့္ ေကာ္ပိုေရးရွင္းမ်ားသည္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ေထာက္လွမ္းၾကည့္ရႈျခင္းခံေနရသည္။ အစိုးရႏွင့္ သေဘာကြဲလြဲသူဟု ထင္ျမင္ယူဆျခင္းခံရသူမ်ားကို ဖမ္းဆီး၊ ႏွိပ္စက္၊ မေတာ္မတရားျပဳေနသည္ဟုလည္း အိမ္ျဖဴေတာ္အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

လက္ရွိတြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု သည္ ကမာၻေပၚ၌ စီးပြားေရးစစ္ေရးအရ အင္အားအႀကီးဆုံးျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ျပည္က ဒုတိယလိုက္ေနသည္။ တ႐ုတ္ျပည္သည္ မၾကာေသာ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားအတြင္း အေမရိ ကန္ျပည္ေထာင္စု ကိုေက်ာ္တက္ၿပီး စီးပြားေရး၊ စစ္ေရးအရ နံပါတ္-၁ ျဖစ္လာႏိုင္သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက ခန႔္မွန္းထားသည္။ သမၼတထရန႔္အစိုးရလက္ထက္တြင္ တ႐ုတ္ျပည္အေပၚ ယခင္အစိုးရ အဆက္ဆက္ ထက္ ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ ဘက္ေပါင္းစုံ၊ နည္းလမ္းေပါင္းစုံျဖင့္ ဖိအားေပးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္- တ႐ုတ္ ဆက္ဆံေရး သည္ တိုးတက္ ေကာင္းမြန္မႈမရွိသည့္အျပင္ ပိုမိုဆိုး႐ြားလာဖြယ္ရွိေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက သုံးသပ္ၾကသည္။

ေလးစားစြာျဖင့္ ခရစ္ဒက္………..newswatch

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *