ပတ္ဝန္းက်င္ နိုင္ငံမ်ား တြင္ တစထက္ တစမ်ားျပားလာေနေသာ ကူးစက္ခံေနရတဲ႕ အေျခအေနမွာ လူထုပါဝင္လာမႈ ကံၾကမၼာ၏ မ်က္ႏွာသာေပးခဲ့မႈမ်ား ေပါင္းစပ္လာသည့္ ျမန္မာ ၏ ကိုဗစ္တုန႔္ျပန္မႈ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေပၚ ပုံအပ္လိုက္ကေတာ့မလား..

နိုင္ငံ အတြင္း ပထမဆုံး အႀကိမ္ ကူးစက္ခံ ရမႈ ကို အတည္ျပဳၿပီးေနာက္ ၄ လ ရွိလာခဲ့ၿပီျဖစ္ aသာ္ လည္း ‌လက္ရွိ တြင္ ေသဆုံးသူ ၆ ဦး ႏွင့္ ကူးစက္ခံရသူ ၃၅၁ ဦး သာ ရွိေပေသးသည္။ ဤ သည္ ကို ၾကည့္ခ်င္း အားျဖင့္ ကပ္ aရာဂါ ဆိုးႀကီး အား ျမန္မာသည္ ေကာင္းစြာ ျဖတ္ေက်ာ္နိုင္ခဲ့သ ည္မွာ ထင္ရွား လွေပ သည္ ။

ေရာဂါပိုး စမ္း သပ္ မႈ အပို င္း တြင္ အတိုင္း အတာႏွင့္ သာ လုပ္နိုင္ေသာ္လည္း အစိုးရ ၏ တုန႔္ျပန္ေဆာင္႐ြက္မႈ ၊ လူထု ပါဝင္လာမႈ ႏွင့္ ကံၾကမၼာ ၏ မ်က္ႏွာသာေပးခဲ့မႈ မ်ား ေပါင္းစပ္လာ သည့္ အခါ တြင္ေတာ့ နိုင္ငံ ၏ ကာလၾကာျမင့္စြာ လ်စ္လ်ဳရႈ ထားခံခဲ့ ရေသာ က်န္းမာေရး က႑ သည္ ေတာင့္ခံထားနိုင္ခဲ့ေ ပ သည္ ။

ျမန္မာ ၏ ကိုဗစ္တုန႔္ျပန္မႈ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေပၚ ပုံအပ္လိုက္ကေတာ့မလား..

သို႔ေသာ္ စီးပြားေရး မ်က္ႏွာစာ တြင္ေတာ့ ျမန္မာ သည္ ၿပိဳမွာေလလား မိုးရယ္ ဟုသာ ဆိုရေပေတာ့ မည္ ။

ကမာၻဘဏ္ သည္ ၂၀၁၈ – ၁၉ ျမန္မာ၏ စီးပြားတိုးတက္မႈ ႏႈန္းအား ၆.၈% ရွိမည္ဟု ခန႔္မွန္းထားခဲ့ရာမွ ၂၀၁၉-၂၀ အတြက္ ၀.၅% အထိ ေလ်ာ့ခ်လာခဲ့သည္။ အကယ္၍ ကပ္ေရာဂါ ဆက္လက္ ရွိေနဦးမည္ ဆိုလွ်င္ ၂.၅% ထပ္မံက်ဆင္းနိုင္သည္ ဟု ခန႔္မွန္းထားျပန္ သည္။

လက္ရွိတြင္ အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္း ႏွင့္ တ႐ုတ္နိုင္ငံမ်ား မွ ျပန္လာၾကေသာ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမား ၁၁၀,၀၀၀ အပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၂၅၀,၀၀၀ ခန႔္ အလုပ္အကိုင္မ်ားဆုံးရႈံးသြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္ သည္။ အာရွ ေဖာင္ေဒးရွင္း မွ ေကာက္ယူခဲ့ေသာ စစ္တမ္းမ်ားအရမတ္လ ႏွင့္ ေမလ အတြင္း လုပ္ငန္းမ်ား စုစုေပါင္း ၏ ၂၉% ခန႔္ ယာယီ ပိတ္ျပစ္ခဲ့ရသည္ဟု သိရွိရသည္။ ၉၂% သည္ လည္း အေရာင္းအဝယ္ ပါး လာခဲ့သည္ ဟု ဆို သည္ ။

ကမာၻ တဝွမ္း ျဖစ္ေပၚေနေသာ မေရရာ မေသခ်ာမႈမ်ားေၾကာင့္ ပို႔ကုန္အမွာစာမ်ားေလ်ာ့က်လာခဲ့ရျပန္သည္။ က်ပ္ေငြ ေဈးႏႈန္းလည္း ‌ျမင့္တက္ သြားခဲ့ရသည္။ အေရးပါဆုံးေသာ အထည္အလိပ္ လုပ္ငန္းမ်ား အပါအဝင္ စက္မႈ ကုန္ထုတ္ က႑တြင္ အလုပ္သမား အင္အား ေလ်ာ့ခ်လာမႈႏွင့္ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရသည္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲသည္လည္း နိုဝင္ဘာလတြင္ က်င္းပရန္ ရွိေန၍ အေျခအေနမ်ား ပို၍ ဆိုးလာနိုင္ဖြယ္ရွိသည္။

အ စား အေသာက္ပိုင္းတြင္ ဖူလုံမႈ ရွိေရး အေပၚ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကမႈမ်ား ရွိလာ ခဲ့သ ည္ ။တ႐ုတ္ျပည္ သို႔ တင္ပို႔ေနေသာ ပို႔ကုန္ပမာဏက်ဆင္းသြားခဲ့ သျဖင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရး ႏွင့္ ငါးလုပ္ငန္းမ်ား ထိခိုက္သြားခဲ့ရၿပီး စားကုန္ေဈးႏႈန္းမ်ား ထိုးက်သြားခဲ့ရသည္။ လယ္သမား မ်ားလည္း မိုးရာ သီ အမွီ စိုက္ပ်ိဳးရန္ ျပင္ဆင္လာ ခဲ့ရၿပီး ရိတ္သိမ္းခ်ိန္ ျဖစ္သည့္ စက္တင္ဘာႏွင့္ ေအာက္တိုဘာလမ်ားတြင္ အေျခအေနမ်ား မည္မွ်အထိ ထိခိုက္သြားရသည္ ဆိုေသာ အတိုင္းအတာသည္ ပို၍ သိသာလာ မည္ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာ ၏ ကိုဗစ္တုန႔္ျပန္မႈ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေပၚ ပုံအပ္လိုက္ကေတာ့မလား..

ကိုဗစ္ – ၁၉ ေၾကာင့္ စီးပြားေရး တြင္ ဂယက္ရိုက္ခတ္ခဲ့မႈမ်ား ကို ခုသာခံ သာ ရွိရန္ အစိုးရမွ စီမံခ်က္မ်ား ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ ေဖၚလာခဲ့သည္။ ဧၿပီလကုန္ ပိုင္းတြင္ ကိုဗစ္-၁၉ စီးပြားေရး ထိခိုက္မႈသက္သာေရး စီမံခ်က္ Covid-19 Economic Relief Plan (CERP) ကို ခ်မွတ္လာခဲ့သည္။ အဆိုပါ စီမံခ်က္ျဖင့္တိုင္းျပည္ ဂ်ီဒီပီ ၏ ၂.၅~၃% ခန႔္ ရွိေသာအေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂ ဘီလီယံအထိ သုံးစြဲသြားမည္ ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ေငြပမာဏကိုကာကြယ္ေရး ဝန္ႀကီးဌာန အပါအဝင္ဝန္ႀကီးဌာန ၂၂ ခု၏ ဘတ္ဂ်က္ လ်ာထားေငြထဲမွ ၁၀% ခန႔္ကို ျပန္လည္စီစစ္ၿပီး ထုတ္ႏႈတ္သုံးစြဲခဲ့ျခင္း ပင္ ျဖစ္သည္။ ကမာၻဘဏ္၊ အာရွဘဏ္မွ ေခ်းေငြမ်ားႏွင့္ ေထာက္ပံ့ေငြမ်ားအျပင္ နိုင္ငံတကာမွ လႈဒန္းေငြမ်ားလည္း ပါဝင္ေပ ည္။

CERP စီမံခ်က္အရ က်ပ္ေငြ ၂၈၇ ဘီလီယံ (ေဒၚလာ သန္း ၂၁၀) အား အစားအေသာက္ႏွင့္ ေငြသား သက္သက္ ေထာက္ပံ့ေပးေရးတြင္ သုံးစြဲသြားမည္ ျဖစ္သည္။ ဧၿပီလအတြင္းအိမ္ေထာင္စု ၄.၅ သန္း အတြက္ လ်ပ္စစ္ဓါတ္အား ေလ်ာ့ခ်ေပးခဲ့ရမႈ အတြက္ က်ပ္ေငြ ၃၅ ဘီလီယံ (ေဒၚလာ ၂၅.၅၅ သန္း)ခန႔္ စိုက္ ထုတ္ ကုန္က်ေငြမ်ားကို ျပန္လည္ အစားျဖည့္ေပးသြားမည္ ျဖစ္သည္ ။ ထို႔အျပင္ စက္႐ုံမ်ားပိတ္လိုက္ရသည့္ အတြက္ ထိခိုက္သြားခဲ့ရေသာ အလုပ္သမား အခ်ိဳ႕အတြက္ လူမႈဖူလုံေရး ဘုတ္အဖြဲ႕မွတဆင့္ ပံ့ပိုး ကူညီသြားမည္ျဖစ္သည္။

CERP ၏ အဓိက က်ေသာ ပံ့ပိုးကူညီမႈ တခုသည္ကား အတိုးႏႈန္း သက္သာစြာျဖင့္ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအား ေငြထုတ္ေခ်းသြားရန္ပင္ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတြက္ ဧၿပီလ မွ ဇူလိုင္လအတြင္း မိုက္ကရို၊ အေသးစား ႏွင့္ အလတ္စား လုပ္ငန္း ေပါင္း ၃,၃၉၃ ခုအားက်ပ္ေငြ ၁၀၁.၁၃ ဘီလီယံ (ေဒၚလာ ၇၄ သန္း) ထုတ္ေခ်းေပးနိုင္ခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ၿမိဳ႕ျပ လူမႈ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အပါအဝင္ ကပ္ေရာဂါဆိုး အား အဓိက တိုက္ပြဲဝင္ေနသူမ်ားအား ေျပာေရး ဆိုခြင့္ ရွိရန္ စီစဥ္ေပးကာ၎တို႔ထံမွ အႀကံညဏ္မ်ား ရယူ‌နိုင္ခဲ့သည္။

အထက္ပါ အစီအမံမ်ား၏ ေရွ႕တန္းႏွင့္ အဓိကေနရာ တြင္ ရွိေနသူသည္ကား နိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ပင္ ျဖစ္သည္။ သူမသည္ ကိုဗစ္-၁၉ တိုက္ဖ်က္ေရးတြင္ ထင္သာျမင္သာစြာ ရပ္တည္လႈပ္ရွားေပးနိုင္ခဲ့ေပသည္။

တနိုင္ငံ လုံး မွ သူမအေပၚ ခ်စ္ခင္ေလးစားေနမႈ ကို အသုံး ခ်ကာ လူထု ကို ပညာေပး လမ္းၫႊန္နိုင္ ခဲ့သည္။ လူသိမ်ားၿပီး အထင္ကရ ျဖစ္လာခဲ့ရသည္က အြန္လိုင္းမွ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို ႐ုပ္ျမင္သံၾကား မွ တိုက္ ရိုက္ ထုတ္လႊင့္ေပးနိုင္ခဲ့ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ထိုေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ေရွ႕တန္းမွ တိုက္ပြဲဝင္ေနေသာ ဆရာဝန္မ်ား၊ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ရွင္ မ်ား၊ အလုပ္သမား ကိုယ္စား လွယ္မ်ား၊ ေဗာ္လန္တီယာမ်ား၊ ရပ္ေက်း အဆင့္ တာဝန္ခံမ်ား ပါရွိခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ပူးေပါင္းေ ဆာင္ ႐ြက္မႈ ႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး ပိုင္းတြင္ အားနည္းမႈမ်ား ရွိ‌ ေနျခင္းသည္ အစိုးရ အတြက္ အဓိက ျပႆနာျဖစ္လာခဲ့ရသည္။ ဤသည္က ကိုဗစ္-၁၉ ကာလ တြင္ ပို၍ သိသာ ထင္ရွားလာခဲ့ ရသည္ ။အေရးႀကီးေသာ အခ်ိန္မ်ားတြင္အစိုးရမွ ႐ုတ္ျခည္းဆိုသလို ထုတ္ျပန္လာေသာ ေၾကျငာခ်က္မ်ားတြင္ ပါရွိလာေသာမသဲကြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ လူထုအတြင္း မလိုလားအပ္‌‌ ေသာ ဇေဝဇဝါ ျဖစ္မႈမ်ား ရႈပ္ေထြးမႈမ်ားျဖစ္ေပၚခဲ့ရသည္။ အာရွ ေဖာင္ေဒးရွင္း စစ္တမ္းမ်ားအရ လုပ္ငန္းရွင္ သုံးပုံႏွစ္ပုံခန႔္သည္အစိုးရမွ ေငြထုတ္ေခ်းေပးမည္ ဆိုသည္ကိုၾကားသိခဲ့ျခင္းမရွိဟု သိရသည္။

ျမန္မာ ၏ ကိုဗစ္တုန႔္ျပန္မႈ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေပၚ ပုံအပ္လိုက္ကေတာ့မလား..

အေျခအေနမ်ား ပို၍ ဆိုးေအာင္ ျဖစ္လာ ခဲ့ရသည္က အခ်ိဳ႕ေသာ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ ေဖာင္းပြေနဆဲ ျဖစ္ေသာ ျဗဴရိုကေရစီယႏၲယား မ်ားေၾကာင့္ ျပႆနာမ်ား ပိုမိုႀကီးထြားလာခဲ့ရသည္။ တိုင္းရင္းသား ေဒသမ်ားတြင္ အစိုးရ မူဝါဒမ်ား အေကာင္အထည္ ေဖၚနိုင္ေရး အတြက္ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေနေသာ ဝန္ထမ္းအင္အားခ်ိဳ႕တဲ့ေနမႈေၾကာင့္ ထိေရာက္စြာ အေကာင္အထည္ မေဖၚနိုင္ ျဖစ္ခဲ့ရျပန္သည္။

ထို႔အတြက္ အခ်ိဳ႕ေသာ အပိုင္းမ်ားတြင္ ဝတ္ေၾကတန္းေၾက လုပ္ကိုင္ေနၾကသည့္ အေနအထားမ်ား ေတြ႕လာရသည္၊ ကိုယ္ပူခ်ိန္ အတိုင္းခံရန္ တဦးႏွင့္တဦး ထိလုမတတ္ တန္းစီေစာင့္ေနေသာ လူအုပ္ႀကီး၏ ဓါတ္ပုံမ်ား ဆိုရွယ္ မီဒီယာ ေပၚတြင္ ပလူပ်ံအာင္ ထြက္ေပၚလာခဲ့ရသည္။ လူခ်င္းခြာေနရန္ လိုအပ္သည္ဆိုေသာ ကန႔္သတ္ခ်က္သည္လည္းလူအုပ္ႀကီးေၾကာင့္ ပ်က္ျပယ္သြားခဲ့ရသည္။

အစိုးရ အဆက္ဆက္ ေလ့က်င့္ခံ ထားသလိုျဖစ္ေနခဲ့ရသည့္ ဌာနတြင္း ျဗဴ‌ရိုကေရစီ စနစ္ေၾကာင့္ အဂၤလိပ္လို Potemkin village ဟု ေခၚသည့္ လာစစ္ေသာ လူႀကီးမ်ား အျမင္ေကာင္းေစရန္ လိမ္ညာလွည့္ဖ်ားထားသည့္အျခင္းအရာမ်ား ထြက္ေပၚလာေနဆဲလည္းျဖစ္သည္။

ထိုကဲ့သို႔ ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရျခင္းမရွိေသာ၊ အခ်ိန္ႏွင့္ တေျပးညီ မဟုတ္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား ထြက္ေပၚလာခဲ့ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ခ်မွတ္ထားေသာ မူဝါဒ မ်ားသည္ လက္ရွိေျမျပင္ အေျခအေနႏွင့္ ေနသားမက် သည္မ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ရသည္။ ကိုဗစ္-၁၉ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အခ်က္အလက္မ်ား ရနိုင္သမွ် တင္ျပနိုင္ရန္ ႀကိဳးစားေနေသာက်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာန အဖို႔ ထင္တိုင္းမေပါက္ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။

အရပ္သား အစိုးရ အဖြဲ႕တြင္ သာမန္ထက္မကေအာင္ တာဝန္ ယူထားခဲ့မႈႏွင့္ လူထု၏ ေလးစားၾကည္ညိုမႈမ်ားေၾကာင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုသာ ကိုဗစ္-၁၉တုန႔္ျပန္မႈ တြင္ အဓိက ေဒါက္တိုင္ႀကီးပမာမားမားမတ္မတ္ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရသည္၊ အစိုးရ မီဒီယာမ်ား မွ အၿမဲလို ထုတ္လႊင့္ေပးခဲ့သည့္လူထု ႏွင့္ ႐ုပ္သံမွတဆင့္ တိုက္ရိုက္ေတြ႕ဆုံပြဲမ်ားတြင္ ပါဝင္ေဆြးေႏြးသူ အမ်ားစုက သူမအား “အေမ” ဟုပင္ ေခၚေဝၚသုံးစြဲခဲ့ၾကသည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။

ျမန္မာတြင္ ကူးစက္ခံရသူ အရည္အတြက္နည္းပါးခဲ့ရျခင္းသည္ အစိုးရ အဖြဲ႕၏ ခ်ည္းကပ္ ကိုင္တြယ္ပုံမ်ား ႏွင့္ သူမ၏ ေခါင္းေဆာင္မႈ ေပးနိုင္ခဲ့သည့္ အရည္အခ်င္းမ်ားေၾကာင့္ဆိုသည္ကို သက္ေသခံလ်က္ ရွိသည္။ ထို အေနအထားကို ပိုမိုထင္ရွားေစရန္သူမအား ေထာက္ခံသူမ်ားက ယခင္စစ္အစိုးရလက္ထက္ ၂၀၀၈ ေမလတြင္ လူေပါင္း ၁၅၀,၀၀၀ ခန႔္ ေသဆုံးခဲ့ရသည့္ နာဂစ္ ဆိုင္ကလုံး ႏွင့္ ႏွိုင္းယွဥ္ ေျပာဆိုလာခဲ့ၾကသည္။

သို႔ေသာ္ အစိုးရ ၏ ကိုင္တြယ္မႈသည္ နိုင္ငံရွိအ‌ေညွာင့္ထြက္ ကာစ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႕အစည္း မ်ား ရွင္သန္ေရး အတြက္ အၫြန႔္ခ်ိဳးသလို ျဖစ္လာခဲ့ရသည္မ်ားလည္း ရွိေနေပသည္။

မည္သို႔ပင္ ျဖစ္ေစ လက္ရွိ မေရရာ မေသခ်ာျဖစ္ေနေသာ စီးပြားေရး အေနအထား၊ သုံးလသာ က်န္ေတာ့သည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ နိုင္ငံမ်ားတြင္ တစထက္ တစမ်ားျပားလာေနေသာ ကိုဗစ္-၁၉ ကူးစက္ခံေနရမႈမ်ားေၾကာင့္ အစိုးရ အေနျဖင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ လူႀကိဳက္မ်ားမႈ၊ ဩဇာေညာင္းမႈမ်ားကို ကပ္ေရာဂါအားခုခံ တြန္းလွန္နိုင္ ရန္ အတြက္ အားျပဳရဖို႔သာ ရွိေနေပသည္၊ ယင္းႏွင့္ အတူ တာဝန္ရွိသူ အားလုံးသည္ ၎တို႔ ရွိ အရင္းအျမစ္မ်ား ကို အသုံးခ်ကာ စုေပါင္းႀကိဳးပမ္းနိုင္မွ သာ ဘက္ေပါင္းစုံ မွ အႏၲရာယ္ ေပးလာနိုင္ မည့္ ကပ္ေရာဂါႀကီး ျဖစ္ပြားမႈ ကို သက္သာရာ သက္သာေၾကာင္း ျပဳလုပ္နိုင္ မည္သာ ျဖစ္ေပေတာ့ သည္။

ရန္ကုန္ရွိ လူထု အေျချပဳ က်န္းမာေရး အဖြဲ႕အစည္း၏ သုေတသန မႈး ကိုေက်ာ္ဆန္းေဝမွ East Asia Forum အတြက္ ေရးသား ခဲ့ေသာ ” Myanmar’s Covid-19 response banks on Aung San Suu Kyi” ေဆာင္းပါးကို ျပန္ ဆိုသည္။ Hla Soewai

Unicode

နိုင်ငံ အတွင်း ပထမဆုံး အကြိမ် ကူးစက်ခံရမှု ကို အတည်ပြုပြီးနောက် ၄ လ ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်သော် လည်း ‌လက်ရှိ တွင် သေဆုံးသူ ၆ ဦး နှင့် ကူးစက်ခံရသူ ၃၅၁ ဦး သာ ရှိပေသေးသည်။ ဤသည် ကို ကြည့်ချင်းအားဖြင့်ကပ်ရောဂါ ဆိုးကြီး အား မြန်မာသည် ကောင်းစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့သ ည်မှာ ထင်ရှားလှပေ သည် ။

ရောဂါပိုး စမ်းသပ်မှု အပို င်း တွင် အတိုင်း အတာနှင့် သာ လုပ်နိုင်သော်လည်း အစိုးရ ၏ တုန့်ပြန်ဆောင်ရွက်မှု ၊ လူထု ပါဝင်လာမှု နှင့် ကံကြမ္မာ ၏ မျက်နှာသာပေးခဲ့မှု များ ပေါင်းစပ်လာသည့် အခါတွင်တော့ နိုင်ငံ၏ ကာလကြာမြင့်စွာ လျစ်လျုရှု ထားခံခဲ့ရသော ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍ သည် တောင့်ခံထားနိုင်ခဲ့ပေ သည်။

သို့သော် စီးပွားရေး မျက်နှာစာတွင်တော့ မြန်မာသည် ပြိုမှာလေလား မိုးရယ် ဟုသာ ဆိုရပေတော့ မည်။

ကမ္ဘာဘဏ်သည် ၂၀၁၈ – ၁၉ မြန်မာ၏ စီးပွားတိုးတက်မှု နှုန်းအား ၆.၈% ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့ရာမှ ၂၀၁၉-၂၀ အတွက် ဝ.၅% အထိ လျော့ချလာခဲ့သည်။ အကယ်၍ ကပ်ရောဂါ ဆက်လက် ရှိနေဦးမည် ဆိုလျှင် ၂.၅% ထပ်မံကျဆင်းနိုင်သည် ဟု ခန့်မှန်းထားပြန် သည်။

လက်ရှိတွင် အိမ်နီးချင်း ထိုင်း နှင့် တရုတ်နိုင်ငံများ မှ ပြန်လာကြသော ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား ၁၁၀,၀၀၀ အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၂၅၀,၀၀၀ ခန့် အလုပ်အကိုင်များဆုံးရှုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ် သည်။ အာရှ ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းများအရမတ်လ နှင့် မေလ အတွင်း လုပ်ငန်းများ စုစုပေါင်း ၏ ၂၉% ခန့် ယာယီ ပိတ်ပြစ်ခဲ့ရသည်ဟု သိရှိရသည်။ ၉၂% သည် လည်း အရောင်းအဝယ် ပါး လာခဲ့သည် ဟု ဆိုသည်။

ကမ္ဘာတဝှမ်း ဖြစ်ပေါ်နေသော မရေရာ မသေချာမှုများကြောင့် ပို့ကုန်အမှာစာများလျော့ကျလာခဲ့ရပြန်သည်။ ကျပ်ငွေ ဈေးနှုန်းလည်း ‌မြင့်တက် သွားခဲ့ရသည်။ အရေးပါဆုံးသော အထည်အလိပ် လုပ်ငန်းများ အပါအဝင် စက်မှု ကုန်ထုတ် ကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမား အင်အား လျော့ချလာမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ရွေးကောက်ပွဲသည်လည်း နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပရန် ရှိနေ၍ အခြေအနေများ ပို၍ ဆိုးလာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

အစားအသောက်ပိုင်းတွင် ဖူလုံမှု ရှိရေး အပေါ် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုများ ရှိလာ ခဲ့သည် ။တရုတ်ပြည် သို့ တင်ပို့နေသော ပို့ကုန်ပမာဏကျဆင်းသွားခဲ့ သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းများ ထိခိုက်သွားခဲ့ရပြီး စားကုန်ဈေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားခဲ့ရသည်။ လယ်သမားများလည်း မိုးရာသီ အမှီ စိုက်ပျိုးရန် ပြင်ဆင်လာခဲ့ရပြီး ရိတ်သိမ်းချိန် ဖြစ်သည့် စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာလများတွင် အခြေအနေများ မည်မျှအထိ ထိခိုက်သွားရသည် ဆိုသော အတိုင်းအတာသည် ပို၍ သိသာလာမည် ဖြစ်သည်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကြောင့် စီးပွားရေးတွင် ဂယက်ရိုက်ခတ်ခဲ့မှုများ ကို ခုသာခံ သာ ရှိရန် အစိုးရမှ စီမံချက်များ ချမှတ်အကောင်အထည် ဖေါ်လာခဲ့သည်။ ဧပြီလကုန် ပိုင်းတွင်ကိုဗစ်-၁၉ စီးပွားရေး ထိခိုက်မှုသက်သာရေး စီမံချက် Covid-19 Economic Relief Plan (CERP) ကို ချမှတ်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီမံချက်ဖြင့်တိုင်းပြည် ဂျီဒီပီ ၏ ၂.၅~၃% ခန့် ရှိသောအမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံအထိ သုံးစွဲသွားမည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ငွေပမာဏကိုကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန အပါအဝင်ဝန်ကြီးဌာန ၂၂ ခု၏ ဘတ်ဂျက် လျာထားငွေထဲမှ ၁၀% ခန့်ကို ပြန်လည်စီစစ်ပြီး ထုတ်နှုတ်သုံးစွဲခဲ့ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာဘဏ်၊ အာရှဘဏ်မှ ချေးငွေများနှင့် ထောက်ပံ့ငွေများအပြင် နိုင်ငံတကာမှ လှုဒန်းငွေများလည်း ပါဝင်ပေ ည်။

CERP စီမံချက်အရ ကျပ်ငွေ ၂၈၇ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ သန်း ၂၁၀) အား အစားအသောက်နှင့် ငွေသား သက်သက် ထောက်ပံ့ပေးရေးတွင် သုံးစွဲသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဧပြီလအတွင်းအိမ်ထောင်စု ၄.၅ သန်း အတွက် လျပ်စစ်ဓါတ်အား လျော့ချပေးခဲ့ရမှု အတွက် ကျပ်ငွေ ၃၅ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၂၅.၅၅ သန်း)ခန့် စိုက် ထုတ် ကုန်ကျငွေများကို ပြန်လည် အစားဖြည့်ပေးသွားမည် ဖြစ်သည် ။ ထို့အပြင် စက်ရုံများပိတ်လိုက်ရသည့် အတွက် ထိခိုက်သွားခဲ့ရသော အလုပ်သမား အချို့အတွက် လူမှုဖူလုံရေး ဘုတ်အဖွဲ့မှတဆင့် ပံ့ပိုး ကူညီသွားမည်ဖြစ်သည်။

CERP ၏ အဓိက ကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှု တခုသည်ကား အတိုးနှုန်း သက်သာစွာဖြင့် လုပ်ငန်းရှင်များအား ငွေထုတ်ချေးသွားရန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် ဧပြီလ မှ ဇူလိုင်လအတွင်း မိုက်ကရို၊ အသေးစား နှင့် အလတ်စား လုပ်ငန်း ပေါင်း ၃,၃၉၃ ခုအားကျပ်ငွေ ၁၀၁.၁၃ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၇၄ သန်း) ထုတ်ချေးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်မြို့ပြ လူမှု အဖွဲ့အစည်းများ အပါအဝင် ကပ်ရောဂါဆိုး အား အဓိက တိုက်ပွဲဝင်နေသူများအား ပြောရေး ဆိုခွင့် ရှိရန် စီစဉ်ပေးကာ၎င်းတို့ထံမှ အကြံညဏ်များ ရယူ‌နိုင်ခဲ့သည်။

အထက်ပါ အစီအမံများ၏ ရှေ့တန်းနှင့် အဓိကနေရာ တွင် ရှိနေသူသည်ကား နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပင် ဖြစ်သည်။ သူမသည် ကိုဗစ်-၁၉ တိုက်ဖျက်ရေးတွင် ထင်သာမြင်သာစွာ ရပ်တည်လှုပ်ရှားပေးနိုင်ခဲ့ပေသည်။

တနိုင်ငံလုံးမှ သူမအပေါ် ချစ်ခင်လေးစားနေမှု ကို အသုံး ချကာ လူထု ကို ပညာပေး လမ်းညွှန်နိုင် ခဲ့သည်။ လူသိများပြီး အထင်ကရ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်က အွန်လိုင်းမှ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများကို ရုပ်မြင်သံကြားမှ တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုဆွေးနွေးပွဲများတွင် ရှေ့တန်းမှ တိုက်ပွဲဝင်နေသော ဆရာဝန်များ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ၊ အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ဗော်လန်တီယာများ၊ ရပ်ကျေး အဆင့် တာဝန်ခံများ ပါရှိခဲ့သည်။

သို့သော် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ပိုင်းတွင် အားနည်းမှုများ ရှိ‌ နေခြင်းသည် အစိုးရ အတွက် အဓိက ပြဿနာဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ဤသည်က ကိုဗစ်-၁၉ကာလတွင် ပို၍ သိသာထင်ရှားလာခဲ့ရသည်။အရေးကြီးသော အချိန်များတွင်အစိုးရမှ ရုတ်ခြည်းဆိုသလို ထုတ်ပြန်လာသော ကြေငြာချက်များတွင် ပါရှိလာသောမသဲကွဲမှုများကြောင့် လူထုအတွင်း မလိုလားအပ်‌‌ သော ဇဝေဇဝါ ဖြစ်မှုများ ရှုပ်ထွေးမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ အာရှ ဖောင်ဒေးရှင်း စစ်တမ်းများအရ လုပ်ငန်းရှင် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်သည်အစိုးရမှ ငွေထုတ်ချေးပေးမည် ဆိုသည်ကိုကြားသိခဲ့ခြင်းမရှိဟု သိရသည်။

အခြေအနေများ ပို၍ ဆိုးအောင် ဖြစ်လာခဲ့ရသည်က အချို့သော နယ်ပယ်များတွင် ဖောင်းပွနေဆဲ ဖြစ်သော ဗြူရိုကရေစီယန္တယား များကြောင့် ပြဿနာများ ပိုမိုကြီးထွားလာခဲ့ရသည်။ တိုင်းရင်းသား ဒေသများတွင် အစိုးရ မူဝါဒများ အကောင်အထည် ဖေါ်နိုင်ရေး အတွက် အရေးတကြီး လိုအပ်နေသော ဝန်ထမ်းအင်အားချို့တဲ့နေမှုကြောင့် ထိရောက်စွာ အကောင်အထည် မဖေါ်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ရပြန်သည်။

ထို့အတွက် အချို့သော အပိုင်းများတွင် ဝတ်ကြေတန်းကြေ လုပ်ကိုင်နေကြသည့် အနေအထားများ တွေ့လာရသည်၊ ကိုယ်ပူချိန် အတိုင်းခံရန် တဦးနှင့်တဦး ထိလုမတတ် တန်းစီစောင့်နေသော လူအုပ်ကြီး၏ ဓါတ်ပုံများ ဆိုရှယ် မီဒီယာ ပေါ်တွင် ပလူပျံအာင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ရသည်။ လူချင်းခွာနေရန် လိုအပ်သည်ဆိုသော ကန့်သတ်ချက်သည်လည်းလူအုပ်ကြီးကြောင့် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့ရသည်။

အစိုးရ အဆက်ဆက် လေ့ကျင့်ခံ ထားသလိုဖြစ်နေခဲ့ရသည့် ဌာနတွင်း ဗြူ‌ရိုကရေစီ စနစ်ကြောင့် အင်္ဂလိပ်လို Potemkin village ဟု ခေါ်သည့် လာစစ်သော လူကြီးများ အမြင်ကောင်းစေရန် လိမ်ညာလှည့်ဖျားထားသည့်အခြင်းအရာများ ထွက်ပေါ်လာနေဆဲလည်းဖြစ်သည်။

ထိုကဲ့သို့ ယုံကြည်စိတ်ချရခြင်းမရှိသော၊ အချိန်နှင့် တပြေးညီ မဟုတ်သော အချက်အလက်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းများကြောင့် ချမှတ်ထားသော မူဝါဒ များသည် လက်ရှိမြေပြင် အခြေအနေနှင့် နေသားမကျ သည်များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် ပတ်သက်၍ အချက်အလက်များ ရနိုင်သမျှ တင်ပြနိုင်ရန် ကြိုးစားနေသောကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန အဖို့ ထင်တိုင်းမပေါက် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

အရပ်သား အစိုးရ အဖွဲ့တွင် သာမန်ထက်မကအောင် တာဝန် ယူထားခဲ့မှုနှင့် လူထု၏ လေးစားကြည်ညိုမှုများကြောင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုသာ ကိုဗစ်-၁၉တုန့်ပြန်မှု တွင် အဓိက ဒေါက်တိုင်ကြီးပမာမားမားမတ်မတ် တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်၊ အစိုးရ မီဒီယာများ မှ အမြဲလို ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့သည့်လူထု နှင့် ရုပ်သံမှတဆင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံပွဲများတွင် ပါဝင်ဆွေးနွေးသူ အများစုက သူမအား “အမေ” ဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

မြန်မာတွင် ကူးစက်ခံရသူ အရည်အတွက်နည်းပါးခဲ့ရခြင်းသည် အစိုးရ အဖွဲ့၏ ချည်းကပ် ကိုင်တွယ်ပုံများ နှင့် သူမ၏ ခေါင်းဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည့် အရည်အချင်းများကြောင့်ဆိုသည်ကို သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ ထို အနေအထားကို ပိုမိုထင်ရှားစေရန်သူမအား ထောက်ခံသူများက ယခင်စစ်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၀၈ မေလတွင် လူပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် နာဂစ် ဆိုင်ကလုံး နှင့် နှိုင်းယှဉ် ပြောဆိုလာခဲ့ကြသည်။

သို့သော် အစိုးရ ၏ ကိုင်တွယ်မှုသည် နိုင်ငံရှိအ‌ညှောင့်ထွက် ကာစ အရပ်ဖက် အဖွဲ့အစည်း များ ရှင်သန်ရေး အတွက် အညွန့်ချိုးသလို ဖြစ်လာခဲ့ရသည်များလည်း ရှိနေပေသည်။

မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ လက်ရှိ မရေရာ မသေချာဖြစ်နေသော စီးပွားရေး အနေအထား၊ သုံးလသာ ကျန်တော့သည့် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် နိုင်ငံများတွင် တစထက် တစများပြားလာနေသော ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံနေရမှုများကြောင့် အစိုးရ အနေဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ လူကြိုက်များမှု၊ ဩဇာညောင်းမှုများကို ကပ်ရောဂါအားခုခံ တွန်းလှန်နိုင် ရန် အတွက် အားပြုရဖို့သာ ရှိနေပေသည်၊ ယင်းနှင့် အတူ တာဝန်ရှိသူ အားလုံးသည် ၎င်းတို့ ရှိ အရင်းအမြစ်များ ကို အသုံးချကာ စုပေါင်းကြိုးပမ်းနိုင်မှ သာ ဘက်ပေါင်းစုံ မှ အန္တရာယ် ပေးလာနိုင် မည့် ကပ်ရောဂါကြီး ဖြစ်ပွားမှု ကို သက်သာရာ သက်သာကြောင်း ပြုလုပ်နိုင် မည်သာ ဖြစ်ပေတော့ သည်။ Hla Soewai

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *